Loes Mik, adviseur duurzaamheid bij Dienst Justitiële Instellingen (DJI) volgde samen met vijf collega’s het vierdaagse Ontwikkeltraject Duurzaamheidsambassadeur dat wordt aangeboden vanuit Bespreek Het! “Heel, heel erg leuk”, vond Loes dat.
Aanhaken op enthousiasme werkt beter dan weerstand willen doorbreken
Loes Mik, adviseur duurzaamheid bij Dienst Justitiële Instellingen (DJI)
Het netwerk, de nieuwe inzichten, de uitwisseling van inspirerende ideeën: Loes’ enthousiasme spat van het scherm wanneer ze per videoverbinding vertelt hoe gaaf ze het ontwikkeltraject vond. “Wat me vooral is bijgebleven, is de aandacht voor de vraag: hoe ga je om met weerstand? Want die komt iedereen tegen die met duurzaamheid bezig is.”
Het antwoord op die vraag verschilt per situatie, weet Loes, maar in het ontwikkeltraject is ze haar voornaamste valkuil gaan herkennen: “Ik schiet snel in de stand van te veel informatie geven om de ander te overtuigen. Dan ben ik enthousiast over wat ik weet en denk ik dat die kennis wel eenzelfde effect zal hebben op de ander. Wat meestal niet zo is.”
Loes probeert het gesprek nu eerder aan te gaan vanuit emoties, vertelt ze. “Dan vraag ik door. Bijvoorbeeld: waarom maak je thuis wél duurzame keuzes en niet op je werk? Mensen vinden dat vaak lastig, dus ik zoek dit soort gesprekken eerder één-op-één op, dan dat ik het tijdens een vergadering inbreng. Zo kun je echt luisteren naar wat de ander beweegt en daardoor krijg je iemand sneller mee.”
Pilot nascheiding van afval in de PI Dordrecht
Inspirerende uitwisseling
Het werken in een groep met collega’s uit andere organisaties binnen het Rijk heeft een grote meerwaarde, vindt Loes. “Het is leuk en nuttig om ervaringen uit te wisselen en gesprekken te oefenen. Ik heb veel geleerd van de andere deelnemers en het leverde ook een nieuw netwerk op: in een Signalgroep wisselen we tips uit en inspireren we elkaar.”
Daarnaast kan iedereen die bij DJI werkzaam is eens per kwartaal tijdens de lunch online aanschuiven voor een presentatie over een succesvol verduurzamingsproject. “Onze organisatie bestaat eigenlijk uit 26 kleine dorpen, met 10.000 gedetineerden als bewoner”, vertelt Loes. “We zijn bij DJI al een tijdje bezig met voeding en afval. Daarbij zoeken we het in korte ketens. We passen onze inkoopcontracten aan door te streven naar steeds meer lokaal en plantaardig voedsel. In Zwolle houden gedetineerden een moestuin bij en koken ze met de oogst. Het delen van zulke successen werkt heel enthousiasmerend.”
Datzelfde geldt voor een geslaagde pilot in PI Dordrecht, met nascheiding van afval. Loes: “In de gemiddelde gevangenis ligt het percentage restafval op 80 tot 90 procent. In de pilot is het streefpercentage van 35 procent haalbaar, dankzij gedetineerden die als arbeid het afval scheiden. Dat levert ook interessante inzichten op. Er zaten handdoeken tussen het afval, medicijnen, veel ongeopend eten, afwasteiltjes. Als je weet waar het mis gaat, kun je daar beter op sturen.”
Aanhaken op positieve energie
Feitelijke eye-openers kwam Loes met haar achtergrond in de studie Environment and Resource Management in het ontwikkeltraject niet zozeer tegen: “Het gaat in dit traject meer over het meenemen van anderen in het maken van duurzame keuzes. Daarbij was voor mij het belangrijkste inzicht dat het beter werkt om aan te haken op positieve energie en enthousiasme, dan om te focussen op het doorbreken van weerstand. Je laat je vaak meeslepen door bezwaren: duurzaamheid is moeilijk, duurzaamheid is duur. En hoe zit het met de veiligheid? Dat is bij ons natuurlijk een extra belangrijk thema. Maar door te delen wat er allemaal wél kan vergroot je het draagvlak.”
In de PI Zwolle houden gedetineerden een moestuin bij en koken ze met de oogst
Menselijke gesprekken
In hoeverre de inzichten uit het ontwikkeltraject doorwerken in werksituaties, is niet altijd zo concreet. “Je bent je er niet steeds van bewust, maar ik merk dat ik dingen nu anders aanpak. Het delen van je klimaatspagaat, van je eigen worsteling met duurzame keuzes, brengt het menselijke terug in gesprekken over dit thema. Het zit vaak in kleine dingen, in het zoeken van connectie, in meer onderling begrip.”
Daarbij, leerde Loes, is het ook belangrijk om ‘de ander’ de tijd te gunnen om zijn of haar eigen proces te doorlopen. “Soms moet je dingen ook gewoon even laten… Er staan altijd mensen in de weerstand. Wanneer je je focust op enthousiasme en successen, dan verdwijnt die weerstand vaak vanzelf.”